Akıllı kişi bilsin ki arzuların bağımlısı olanlar, onlardan artık haz almadıkları bir duruma…

Söz sahibi: İbnü’l-Cevzî

Selef ve Âlimler

Akıllı kişi bilsin ki arzuların bağımlısı olanlar, onlardan artık haz almadıkları bir duruma gelirler; buna rağmen onları bırakamazlar. Çünkü bu arzular onlar için zorunlu bir hayat ihtiyacı gibi olmuştur. Bu yüzden içkiye ve cinsel ilişkiye düşkün kişinin, bunlardan bağımlı olmayanın aldığı hazzın onda birini bile almadığını görürsün. Ne var ki alışkanlık bunu ondan ister; o da alışkanlığının gerektirdiğini elde etmek için kendini tehlikelere atar. Hevânın pası, basiret gözünden silinseydi mutluluğu umduğu yerde bedbaht olduğunu, sevinci sandığı yerde kedere düştüğünü ve haz istediği yerde acı çektiğini görürdü. O, tuzağın yemiyle aldatılmış hayvan gibidir: Ne kandırıldığı şeyi elde etmiş ne de düştüğü durumdan kurtulabilmiştir.

Haz arayışının alışkanlık bağımlılığına dönüşmesi ve haz azalırken davranışın sürmesi açıklanır; sonunda tuzak benzetmesi bu karşıtlığı tamamlar.